ધન બિંદુવત વિદ્યુતભાર $Q$ થી $r$ અંતરે વિદ્યુતસ્થિતિમાન માટેનું સૂત્ર તારવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે ઉગમબિંદુ $O$ પર એક બિંદુવત વિદ્યુતભાર $Q$ રહેલો છે. $Q$ થી $r$ અંતરે આવેલા બિંદુ $P$ પર વિદ્યુતસ્થિતિમાન એટલે અનંત અંતરેથી એકમ ધન પરીક્ષણ વિદ્યુતભારને બિંદુ $P$ સુધી લાવવા માટે બાહ્ય બળ દ્વારા કરવું પડતું કાર્ય.
સ્થિત-વિદ્યુત બળ સંરક્ષી હોવાથી,કાર્ય માર્ગ પર આધારિત નથી. આપણે અનંતથી $P$ સુધીનો ત્રિજ્યાવર્તી માર્ગ પસંદ કરીએ છીએ.
$O$ થી $r^{\prime}$ અંતરે આવેલા કોઈ મધ્યવર્તી બિંદુ $P^{\prime}$ પર,એકમ ધન પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર પર લાગતું સ્થિત-વિદ્યુત બળ:
$F = \frac{1}{4 \pi \epsilon_{0}} \frac{Q \times 1}{(r^{\prime})^{2}} = \frac{kQ}{(r^{\prime})^{2}}$
સ્થિત-વિદ્યુત બળ $F$ ની વિરુદ્ધમાં બાહ્ય બળ $F_{ext}$ દ્વારા વિદ્યુતભારની દિશામાં $dr^{\prime}$ જેટલા સૂક્ષ્મ સ્થાનાંતર માટે કરવું પડતું કાર્ય:
$dW = F_{ext} \cdot dr^{\prime} = -F \cdot dr^{\prime} = -\frac{kQ}{(r^{\prime})^{2}} dr^{\prime}$
અનંતથી $r$ અંતર સુધી લાવવા માટે કરવું પડતું કુલ કાર્ય $W$ શોધવા માટે,આપણે આ સમીકરણનું સંકલન કરીએ:
$W = \int_{\infty}^{r} -\frac{kQ}{(r^{\prime})^{2}} dr^{\prime}$
$W = -kQ \int_{\infty}^{r} (r^{\prime})^{-2} dr^{\prime}$
$W = -kQ \left[ -\frac{1}{r^{\prime}} \right]_{\infty}^{r}$
$W = kQ \left[ \frac{1}{r} - \frac{1}{\infty} \right] = \frac{kQ}{r}$
વિદ્યુતસ્થિતિમાનની વ્યાખ્યા મુજબ $V = \frac{W}{q_{0}}$ અને $q_{0} = 1 \text{ C}$ હોવાથી:
$V(r) = \frac{kQ}{r} = \frac{1}{4 \pi \epsilon_{0}} \frac{Q}{r}$

Explore More

Similar Questions

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $2L$ બાજુવાળા ચોરસના ખૂણાઓ પર $+2q$, $+2q$, $-2q$ અને $-2q$ વિદ્યુતભારો મૂકવામાં આવ્યા છે। $+2q$ અને $+2q$ વિદ્યુતભારોની વચ્ચેના મધ્યબિંદુ $A$ પર વિદ્યુત સ્થિતિમાન કેટલું હશે? $(\epsilon_0 = \text{શૂન્યાવકાશની પરમિટિવિટી})$

$r$ અને $R$ $(r < R)$ ત્રિજ્યા ધરાવતા બે સમકેન્દ્રીય પોલા વાહક ગોળાઓ દર્શાવેલ છે. બહારના કવચ પરનો વિદ્યુતભાર $Q$ છે. અંદરના ગોળાને કેટલો વિદ્યુતભાર $q$ આપવો જોઈએ જેથી કેન્દ્રથી $x$ $(x > R)$ અંતરે આવેલા કોઈપણ બિંદુ $P$ પર વિદ્યુતસ્થિતિમાન શૂન્ય થાય?

બિંદુ $A$ પરનું સ્થિતિમાન $-3 \ V$ છે અને બીજા બિંદુ $B$ પરનું સ્થિતિમાન $5 \ V$ છે. $5 \ mC$ ના વિદ્યુતભારને $B$ થી $A$ સુધી લઈ જવા માટે કરવામાં આવેલ કાર્ય કેટલું છે?

$a$ આંતરિક ત્રિજ્યા અને $b$ બાહ્ય ત્રિજ્યા ધરાવતું એક ગોળીય કવચ વાહક પદાર્થનું બનેલું છે. $+Q$ બિંદુવત વિદ્યુતભારને ગોળીય કવચના કેન્દ્ર પર મૂકવામાં આવે છે અને કવચ પર કુલ $-q$ વિદ્યુતભાર મૂકવામાં આવે છે. ધારો કે અનંત અંતરે સ્થિત વિદ્યુત સ્થિતિમાન શૂન્ય છે. કવચના કેન્દ્રથી $R$ $(a < R < b)$ અંતરે સ્થિત વિદ્યુત સ્થિતિમાન કેટલું હશે? (જ્યાં $K = \frac{1}{4\pi\varepsilon_0}$)

$64$ પારોના ટીપાં,જે દરેક $10\,V$ ના સ્થિતિમાન પર ભારિત છે,તેમને જોડીને એક મોટું ટીપું બનાવવામાં આવે છે. આ મોટા ટીપાનું સ્થિતિમાન .......$V$ હશે (ધારો કે બધા ટીપાં ગોળાકાર છે).

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo